همه ما در طول زندگی از بدو تولد تا همین حالا، رقابت را درک کرده و به نوعی درون آن قرار داشته ایم. اصالتاً وجود خود ما به عنوان یک انسان که به دنیا آمده، حاصل رقابت است. در این درس از عیب پوش قصد داریم این مفهوم را با هم بررسی کنیم. همراه هم باشیم…
رقابت یا هماورد چیست؟
هماورد یا مسابقه، کوششی برای پس انداختن دیگران از وصول به هدفی که مورد نظر هر دو طرف است. رقابت یكی از مهمترین انگیزههای حركتی در انسان است. عموماً انسان برای حرکت و نیل به یک هدف به دونوع انگیزه نیاز دارد. این انگیزهها به دوبخش بیرونی و درونی تقسیم میشوند. زمانی که حرکت برای دسترسی به یک هدف محدود به فرد یا گروه خاصی باشد، رقابت بوجود خواهد آمد. در واقع یکی از دلایل اصلی ایجاد رقابت ، «محدودیت منابع» است”.
انسان پیش از اینکه خود و محیط اطرافش را درک کند، مسابقه (Competition) را بصورت فطری و غریزی دریافته است. اما رقابت چیست و چرا ما رقابت می کنیم؟ حتی نوزادان برای شیر خوردن باهم رقابت میکنند و هیچ درکی از این ندارند که کاری که انجام میدهند، رقابت است. در واقع بدن آنها تنها تلاش میکند تا سیر شود و زنده بماند. اما به مرور زمان با بزرگ شدن، درک بیشتری از محیط و خصوصاً هماورد میکند”.
همه ما مفاهیمی به نام «رقابت سالم» و «رقابت ناسالم» را شنیده ایم. در جامعه شناسی، از رقابت منفی یا ناسالم به عنوان نابهنجاری سخن به میان میآید و راههایی برای درمان آن ارایه میشود؛ زیرا این نابهنجاری رفتاری، نشانهای از عدم سلامت شخص از نظر روانی است و میبایست درمان شود. اما دیدگاه نسبت به رقابت ، در اغلب اوقات این مفهوم را تعریف میکند.
از دیدگاه هماورد مثبت و همکاری، رقابت به معنای تخریب یا حذف رقیب نیست بلکه گامی موثر جهت اصلاح، تغییر مثبت یا بهتر شدن است. هماورد یکی از مولفههای مهم جهت پیشرفت و موفقیت فردی و اجتماعی محسوب میشود.
نمیتوان بطور قطع اعلام کرد که هماورد یا مسابقه، امری منفی یا مثبت است، بلکه «محیط»، «شرایط» و «افراد»، تعیین کننده نوع آن هستند. به عنوان مثال در دوران باستان، رقابت برسر کسب زمینهای حاصلخیز بود، اما امروزه بسیاری از کشورهای خشک و کم آب، بواسطه تکنولوژی، انواع مختلف کشاورزی را انجام داده و نیازمند رقابت و گرفتن زمین دیگر کشورها نیستند.
رقابت در سازمان خوب یا بد؟
همانگونه که اشاره شد، هماورد تلاش فردی برای رسیدن به هدفی مشترک است که تنها یک برنده دارد. طبیعی است که لازمه رقابت، کنار زدن یا حذف رقبا است. وقتی پیروزی ما در گرو شکست دیگری باشد، واضح است که بین روابط ارتباطی درست و خودخواهی، حتما منافع خودمان را انتخاب میکنیم. با این روش، هرکسی بهاین موضوع فکر میکند که باید تنها به فکر خودش باشد تا نجات پیدا کند.
سالهاست که در تمامی سازمانها رقابتهای داخلی ایجاد شده و ایجاد کنندگان آن با افتخار از ایجاد یک انگیزه بیرونی یاد میکنند. اما این موضوع تا چه حد میتواند به پیشرفت و تعالی سازمان کمک کند؟. از یک سو، انگیزهای که رقابت ایجاد میکند بسیار محرک است، اما از سوی دیگر، ضربهای که به سازمان وارد میکند جبران ناپذیر است.
امروزه بسیاری از سازمانها، به این نتیجه رسیدهاند که ایجاد هماورد، انگیزه بخشی به افراد، روشی ناکارآمد است چون دراینصورت، یک روند برنده – بازنده بوجود خواهد آمد و همواره یک نفر برنده میشود و دیگران بازنده و در واقع این روشی انگیزشی برای قویترها محسوب میشود. در این صورت، ما جایزه را به افراد قویتر خواهیم داد و افرادی که دارای اعتماد به نفس پایین هستند، عملا از این موضوع بیبهره خواهند ماند. اما آیا این امکان وجود دارد که سازمان را از قویترینها پر کرد؟ یا زمانی کهاین کار صورت گرفت، آیا این رقابت بین قویترها هم رخ نخواهد داد و این روند تا پیروزی یک نفر ادامه نخواهد یافت؟ پس درنهایت سرنوشت سازمان چه خواهد شد؟
طبیعی است با وجود این روند، افراد ضعیف تر و کم بهره تر آسیب میبینند و دچار بی انگیزگی و افت بیشتر میگردند. پرواضح است زمانیکه هیچ امیدی به موفقیت نداشته باشیم و خود را محکوم به شکست بدانیم، انگیزهای برای تلاش نخواهیم داشت.
مسابقه چیست؟
مسابقه همان رقابت (COMPETITION) است. در مسابقه به سبقت گرفتن تاکید میشود و در رقابت به ماهیت آن. به هررو مسابقه هم مانند رقابت؛ به معنای ایجاد شرایطی برای پیشی گرفتن در راه رسیدن به هدفی است. مسابقه یا هم آوری می تواند میان دو یا چند ارگانیسم، حیوان، فرد، گروه اقتصادی یا گروههای اجتماعی و برای به دست آوردن قلمرو، جایگاه، منابع، محصول، جفت، حیثیت، شهرت، جوایز، جایگاه اجتماعی، رهبری و سود شکل بگیرد.
تفاوت رقابت سالم و رقابت ناسالم چیست؟
رقابت سالم منافع مصرف کنندگان و جامعه و یا بازار را تامین میکند. زماینکه رقبا با توسل به روشهای نامشروع به منافع یکدیگر لطمه وارد میکنند . چنین رقابتی وصف نامشروع خواهد یافت. رقابت نامشروع از قوانین نامشروع استفاده میکند و منافع جمع را نقض میکند.
شرایط ایجاد یک رقابت سالم چیست؟
شاید بتوان برای رفع این مشکل، راه حلی درنظر گفت. این راه حل، ایجاد شرایط هماورد سالم است. دراین صورت، نگاه از «مساوات» به «عدالت» تغییر کرده و سعی برآن میشود که تواناییها و ضعف همه افراد دیده شود و هرکسی به تناسب توانایی در رقابت قرارگیرد. تعریف رقابت سالم، رقابتی است که ایجاد آن بتواند کمکی به پیشرفت و افزایش “شایستگی” افراد در سازمان انجام دهد.
برای شرکت افراد در «هماورد سالم»، ابتدا لازم است تا طرفین دارای توانایی و شرایط یکسانی باشند در غیر این صورت ، باعث سرخوردگی افراد خواهد شد.
سایمون سینک، دانشمند حوزه مدیریت و توسعه فردی، مفهومی جدید را به جای رقابت پیشنهاد کرده که خود او آن را «بازی نامحدود» گذاشته. بازی نامحدود، در واقع رقابتی است که بجای اینکه میان تعدادی انسان باشد، میان «انسان و مسئله» است.
جمع بندی درس
برای اینکه بتوانیم در بازار رقابتی امروز زنده بمانیم با پیشرفت کنیم، به آموزش و مشاوره متخصصان نیاز داریم. ما آنقدر فرصت نداریم تا همه چیز را خودمان تجربه کنیم. سرعت رقابت، از سرعت یادگیری ما بیشتر است، بنابراین همیشه به مشاورین نیاز داریم.
برای دریفت مشاوره از مشاورین «عیب پوش» می توانیم با شماره های تماس پایین صفحه یا شماره همراه 09202057267 تماس بگیریم. همین حالا اقدام کنیم…
