پی.ال.سی یا چرخه عمر محصول چیست؟
پی.ال.سی(PLC)، مخفف واژه چرخه عمر محصول (Product lifecycle)، است. منظور از چرخه عمر محصول تشخص محصول به شکل یک انسان است. هر انسانی یک روز متولد شده، نوجوانی و جوانی را طی میکند و به بلوغ میرسد. پس از طی دوره بلوغ، کمکم به دوره میانسالی و پیری رسیده و یک روز میمیرد. این موضوع، دقیقا برای محصولات نیز صدق میکند. به همین خاطر در بازاریابی از این تشخص استفاده میکنند.
در بازاریابی، هر محصول طراحی شده جدید که به بازار وارد میشود، چرخهای شامل چهار دوره زمانی را طی میکند. این مراحل عبارتند از دوره معرفی، دوره رشد، دوره بلوغ و دوره افول یا مرگ. هر یک از این چهار دوره، نیازمند استراتژی بازاریابی و مدیریتی ویژه همان دوره است.
البته بسیاری از محصولات در دوره معرفی به بازار، شکست میخورند و حتی این فرصت را پیدا نمیکنند که وارد دورههای بعدی شوند، اما در صورت گذر از مرحله معرفی، مراحل رشد، سپس بلوغ و در نهایت افول نیز در ادامه پیش خواهد آمد.
زمانی که در مورد افول یا مرگ یک محصول صحبت میکنیم، ممکن است فکر کنیم برخی از محصولات هستند که سالهاست در اوج هستند و به افول نرسیدهاند، پس این موضوع درمورد همه محصولات، صدق نمیکند. اما درواقع اینگونه نیست. محصولاتی که دوران طولانی(مثلا چندین دهه)، در اوج هستند، مطابق برنامه بازاریابی و اتخاذ استراتژی درست، مواضعی میگیرند که این مواضع مرگ آنها را به تاخیر میاندازد.
این موضوع بسیار مهم است که بدانیم موضوعی که مرگ محصول یا خدمات را به تاخیر میاندازد، دانش بازاریابی است. بازاریابی درست محصول موجب میشود تا با تغییر، اصلاح یا ادامه یک استراتژی خاص، سالها در مرحله بلوغ باقی مانده و به افول نرسد.
البته نباید فراش کنیم که مرگ، حق است، حتی برای محصول یا خدات. بنابراین دانش بازاریابی و استراتژی درست، تنها مرگ محصول یا خدمات را به تاخیر میاندازد و آن را جاودانه نمیکند. درواقع محصول یا خدمات جاودانه وجود ندارد. بسیاری از محصولات و خدمات وجود داشتند که امروزه هیچ کاربردی ندارند.
اما موضوعی که در اینجا بسیار مهم است این است که در مرحله بلوغ ماندن، بسیار سخت تر از زنده ماندن در مرحله معرفی است. بازاریابی و استراتژی درست، مانند دستگاه تنفس مصنوعی، باید همواره به محصول متصل باشند. به محض اینکه این دستگاهها از محصول جدا شوند، به سرعت محصول به افول رسیده و میمیرد.
نوشته: فرامرز عیب پوش
