ادهوکراسی (Adhocracy) چیست؟
ادهوکراسی (Adhocracy) ، برای اولین بار در دهه هفتاد میلادی توسط دانشمند بزرگ مدیریت الوین تافلر بکار برده شد و از آن زمان به بعد در اغلب تئوریهای مدیریت سازمان بکار گرفته شد. این لغت از دو واژه یونانی(Ad-hoc)، گرفته شده.
ادهوکراسی یا اَدهاکراسی، نوعی از سازمان است که در نقطه مقابل بوروکراسی (کاغذبازی و سلسلهمراتب اداری) قرار دارد. (به ویژه سازمان آنلاین) مورد استفاده قرار میگرفتهاست که بعدها توسط محققین دیگری مانند هنری مینتزبرگ توسعه بیشتری یافت.
طبقه بندی های مختلفی در خصوص فرهنگ سازمانی وجود دارد که مهمترین آنها طبقه بندی کامرون و کویین است که فرهنگ سازمانی را به چهار گونه مختلف طبقه بندی کرده است. که با با ماتریس ۲×۲ نشان دادهاند، که شامل فرهنگ سلسلهمراتبی، فرهنگ بازاری، فرهنگ قبیلهای (طایفهای) و فرهنگ ادهوکراسی (موقتی) است. در فرهنگ ادهوکراسی بر انعطافپذیری و بصیرت تأکید میشود و وجه مشخصه آن تمایزگرایی و برونگرایی است. هدف سازمان با این نوع فرهنگ، تولید محصولات/خدمات جدید است. در این سازمانها، کارکنان به ریسک کردن، خلاقیت و نوآوری تشویق میشوند.
ویژگی های یک سازمان ادهوکراتیک
- ساختار بسیار پویا
- رفتار رسمی اندک
- تخصصی شدن شغل ها بر اساس آموزشهای رسمی
- گرایش به گروه بندی متخصصین در واحدهای وظیفه ای تا بتوان آنها را در تیم های پروژه ای کوچک و بر اساس بازار به کار گرفت
- تکیه به ابزارهای ارتباطی برای تشویق تنظیمات دوطرفه درون و بین گروه ها
- استاندارد گذاری پایین برای رویه های سازمانی
- عدم معین بودن شغل
- تمرکز زدایی انتخاب
- سازمان کار بر اساس تیم های تخصصی است
- هزینه بالای ارتباطات (که البته در دنیای فناوری اطلاعات به شدت کاهش یافته است)
- فرهنگ سازمان بر اساس کارهای غیربوروکراتیک
- عدم تمرکز در اختیارات
- مسئولیتبخشی اقتضائی
- قوانین و ضوابط محدود
تمام اعضای سازمان ادهوکراتیک مختار هستند که در هر حوزه ای از سازمان که می خواهند قرار بگیرند و در تعامل با دیگر اعضا تصمیم گرفته و اقداماتی را انجام دهند که آینده سازمان را تحت تاثیر قرار می دهد. هیچ سلسله مراتبی وجود ندارد. طبق نظر رابرت واترمن، “تیم ها باید به اندازه ای بزرگ باشند که نماینده تمام قسمت های بوروکراتیک باشند و در عین حال به اندازه ای کوچک باشند که کارشان را بطور کارا انجام دهند.
