بسیاری از اوقات ممکن است تفاوت میان «انگیزه» و «انگیزش» را اشتباه کنیم. بسیاری از اوفات ممکن است ما برای اینکه بتوانیم موضوعات را از یکدیگر تشخیص دهیم می توانیم این موضوعات را به صورت درست مورد بررسی قرار دهیم تا بتوانیم درک بهتری از آنها داشته باشیم.
در این درس از عیب پوش قصد داریم تا موضوع انگیزش را بررسی کنیم و تفاوتهای آن را با انگیزه مورد بررسی قرار دهیم. درک بهتری که می توانیم از این موضوع داشته باشیم مرهون مشاهده و ملاحظه همین موضوع است.
انگیزش چیست؟
پیش از پرداختن به مفهوم انگیزش، مناسب است مفهوم انگیزه هم روشن شود. انگیزه، در لغت به معنای سبب و دلیل و چیزی است که کسی را به کاری وادار میکند. در اصطلاح نیز مفهومیاست که دو جنبه در آن لحاظ شده است. از یک سوی، محرک رفتار است که همان عامل و نیروی درونی است و رفتار فرد را موجب میشود و از سوی دیگر، دارای نتیجه و هدف است که همیشه از جنبه تأثیر در رفتار، به هدفی توجه دارد؛ چرا که هیچ رفتاری بدون انگیزه انجام نمیشود. بنابراین، میتوان گفت انگیزه، مفهومی دو منظوره است که از سویی، به محرک رفتار و از سوی دیگر، به نتیجه و هدف رفتار اشاره دارد. شاید بتوان آن را چنین تعریف کرد: « عاملی درونی که موجب رفتار فرد میشود.
«انگیزش» در لغت به معنای تحریک و ترغیب است. برای انگیزش تعاریف فراوانی شده که در این درس، به یکی از آنها بسنده میکنیم: « انگیزش حالت روانی انسان است که او را در جهت خاصی تجهیز کرده و به انجام رفتارهایی مشخص وادار میکند». نکته مهم در این تعریف، وجود حالتی درونی است که شخص را برای انجام کاری بر میانگیزاند و میتوانیم آن را انگیزه بنامیم که عاملی درونی به شمار می آید.
تفاوت انگیزه و انگیزش چیست؟
انگیزه، عاملی درونی است که انسان را به حرکت وا میدارد و انگیزش، حالتی است که در اثر دخالت انگیزه به انسان دست میدهد. از سوی دیگر، انگیزه خود ممکن است از عامل یا محرکی خارجی متأثر باشد. برای مثال، فرد با دیدن غذا، به غذا میل پیدا کند یا با شنیدن فریاد کسی، در پی صدا برود. عامل خارجی برانگیخته شدن فرد برای خوردن غذا یا حرکت کردن، دیدن غذا یا شنیدن فریاد بوده است.
همچنین انگیزه، ممکن است از نیازها، شناختها و هیجانها ناشی شود که نمودار زیر، رابطه ی این عنصرها را نشان میدهد. نیازها مانند گرسنگی و تشنگی، موقعیتهای درونی فردند که برای ادامه ی زندگی ضروری اند. شناختها به رویدادهای ذهنی ویژهای، مانند عقیدهها و انتظارها، اشاره دارند و هیجانها نیز احساس ها و آمادگی فیزیولوژیکی و مانند آن را تجربه و سازمان دهی میکنند، که به توضیح بیشتر آنها خواهیم پرداخت.
سلسه مراتب چهار منبع انگیزش
بنابراین شاید بتوان تفاوت انگیزه و انگیزش را اینگونه بیان کرد. ، «انگیزش»، تحریک، کنترل و راهنمایی فرد به سوی هدفی معین است؛ در حالی که “انگیزه” همان حالت درونی فرد است که به او انرژی میدهد که وی را به سوی هدف ویژه رهبری میکند.
انواع انگیزش چیست؟
نیازها حالتهای انگیزشی را در انسان به وجود می آورند. اما مشاهده علیتی رفتار روزمره، حاکی است که گاهی نیازهای ما خاموش هستند، یا حداقل جایی در گوشه هشیاری ما قرار دارند. افراد همیشه انگیزش خودشان را از درون ایجاد نمیکنند، بلکه گاهی منفعل میشوند و به محیط چشم می دوزند تا برای آنها انگیزش تامین کند.
انگیزش درونی
انگیزش درونی، به تعریف ساده، از درون انسان نشات میگیرد. بنا به تعریف انگیزش درونی گرایش فطری پرداختن به تمایلات و به کاربردن تواناییها و در انجام این کار، جستجو کردن چالشهای بهینه و تسلط یافتن بر آنهاست. انگیزش درونی به طور خود انگیخته از نیازهای روان شناختی، کنجکاوی، و تلاشهای فطری برای رشد، حاصل میشود.
وقتی افراد به صورت درونی با انگیزه میشوند، بخاطر علاقه، احساس چالشی که فعالیت خاصی ایجاد میکند، و به خاطر لذتی که از آن می برند، رفتار میکنند. این رفتار به صورت خود انگیخته، نه به دلیل وسیله ای بیرونی، روی می دهد. افراد به این علت انگیزش درونی را تجربه میکنند که درون خودشان نیازهای روان شناختی دارند.
انگیزش بیرونی
انگیزش بیرونی به تعریف ساده، از محیط اطراف دریافت می شود. این انگیزش عموما از مشوق ها و پیامدهای محیطی مانند غذا یا پول و …، ناشی میشود. انگیزش بیرونی به جای پرداختن به فعالیتی، برای تجربه کردن خشنودی فطری در آن، از پیامدی ناشی میشود که از خود آن فعالیت جداست.
شاید به تعیرف دیگر انگیزش بیرونی مصداق جمله “این کار را بکن تا آن را به دست آوری”، است. عموما رفتارهایی که به صورت درونی و بیرونی با انگیزه شدهاند، مشابه به نظر میرسند. همان گونه که فرد با انگیزه درونی، کتاب میخواند، نقاشی میکند، به مدرسه یا محیط کار می رود، فرد با انگیزه بیرونی هم همین کارها را میکند.
مشوق ها موجب رفتار نمیشوند، بلکه بر احتمال اینکه به آن مشوق پاسخ داده شود یا نه تاثیر می گذارند.
جمع بندی درس
همانگونه که شرح داده شد، انگیزه، عاملی درونی است که انسان را به حرکت وا میدارد و انگیزش، حالتی است که در اثر دخالت انگیزه به انسان دست میدهد. فراموش نکنیم هرجایی که با «انسان» سروکار داریم، با «انگیزش انسان» هم سروکار داریم.
بدون انجام امور انگیزشی در کسب و کارمان؛ شکست ما حتمی است. باید یادبگیریم چگونه انگیزه و انگیزش را در تیم بوجود بیاوریم.
ما یا موضوعات را خودمان یاد میگیریم، یا از دیگران کمک میگیریم. مشاورین تیم «عیب پوش» در کنار کسب و کارها هستند تا امور انگیزشی تیم را بوجود آورده و آن را تقویت کنند.
